Home Amakuru y'ibanze Menya neza igitero cy’Abaroma kuri Yerusalemu uko cyagenze nyuma ya Yesu

Menya neza igitero cy’Abaroma kuri Yerusalemu uko cyagenze nyuma ya Yesu

by Ali Gilbert Dunia
0 comment

Abaroma bamaze kubona ko yerusalemu ariyo gicumbi gikomeye cy’abayuda ndetse n’abakristo, bagiye bagerageza kubacogoza ariko ntibigerweho nkuko babyifuza.

Bigeze mu mwaka wa 64 nyuma ya kristo, Roma yategekwaga n’umwami witwa Nero. Uwo yari umugome ariko akaba yari ameze nk’umurwayi wo mu mutwe. Nero uwo, yaje kwigira inama yo gutwika umujyi wa Roma, arabikora.

Amaze gukora iryo shyano yabeshyeye abakristo hamwe n’abayuda ko aribo babikoze. Ubwo hahise hafatwa ibyemezo bikomeye cyane byo kubahiga no kubahiga no kubafata bakicwa, abandi bagafungwa. Iryo higwa n’ifatwa byakozwe hose mu bihugu abaroma bayoboraga.

Nibwo Jenerali Florius Genesius yahabwaga amabwiriza yo kugaba igitero I Yerusalemu, ariko Abayuda bagikoma imbere, bakibuza kugera ku ntego.

Ingabo za floriusi zongeye kwisuganya, maze zigaba ikindi gitero ku rusengero rw’I Yerusalemu, zirarusahura ibyo byatumye abayuda cyane abo mu ishyaka ry’Abazeroti, bagira uburakari bwinshi bakora imyigaragambyo ikomeye.

Ibyo byatumye Abaroma babona ko ikibazo kirushijeho gukomera maze bakaza umurego w’intambara.

Ingabo za Florius zarushijeho kugaba ibitero, ariko abarwanyi b’abayuda bakagerageza kubikoma imbere, no guhangana nabyo bakabitsinda. Ibyo byatumye hoherezwa umusada w’ingabo zivuye muri Siriya ziyobowe na Komanda Garus zizanywe no kugoboka iza Florius.

Izo ngabo zaramanutse zikora inkambi yazo ahitwa Scorpus. Aho niho zaherewe amabwiriza yo kugota umujyi wa Yerusalemu. Ariko icyo gitero nacyo, ntacyo cyagezeho kuko abenshi mu baturage b’I Yerusalemu bari barabimenye bahungira ahitwa I Pella, abandi nabo bahangana n’ibyo bitero.

Raporo yavuye ku rugamba imenyesha Umwami Nero ko ingabo zajyanye na Florius zananiwe, ndetse zigatakaza abasirikari benshi.

Ubwo nibwo Umwami Nero yategekaga icyegera cye Vespasinayi gutegura igitero, abifashijwemo na Jenerali Tito umurwanyi kabuhariwe, ngo batere I Yerusalemu vuba cyane.

Icyo gitero gikomeye cyahagurutse mu mwaka wa 69 nyuma ya kristo cyerekeje I Yerusalemu, maze gishinga ibirindo ahitwa putolemayi.

Batangiye gukora za operations (kugaba ibitero) banyuze ahitwa I Yudaya, bafata agace ka Gamala na Jotapata. Izo za operations zari zifite ubukana bwinshi, ku buryo zaguyemo abantu bagera ku 4000, bagwiriyemo abagore n’abana.

Aho ni naho hafatiwe umunyamakuru w’umuyudayi witwa Josephe arafungwa.

Izo operations zarakomeje zerekeza mu mujyi wa Tharkee ahafatiwe abantu benshi bagera ku 6000, bagirwa ingaruzwamuheto. Imirwano yabereye aho nanone yaguyemo abantu bagera ku 1000, nanone bagwiriye abagore n’abana.

Mu gihe urwo rugamba rwari rugikomeje, umugaba mukuru w’ ingabo yakiriye ubutumwa bumumenyesha ko umwami Nero yamaze gupfa, maze biba ngombwa ko asubira I Roma gukora ibishoboka byose agasenya Yerusalemu.

Tito yahise ategura operation ikomeye, irimo abasirikare bagera ku 70000 harimo n’abandi bagera ku 10000 batojwe gukoresha amamashini arasa amabuye.

Nkuko igitabo cyitwa “Ibanga rikomeye rihishwe mu burasirazuba bwo hagati cyanditwe na Pasitoro Rwibasira Vincent”Jenerali Tito yasabye abasirikare be kugota umujyi wa Yerusalemu, mu gihe kingana n’iminsi 42 hatagira uwinjira cyangwa ngo asohoke muri uwo mujyi.

Ibyo byatumye abantu bawugotewemo bicwa n’inzara, ndetse batangira kuryana.

Ku itariki ya 4/7/70 nibwo Jenerali Tito yatanze agahenge, maze inzugi z’umujyi zirakingurwa, batangira gufata abantu. Amayira menshi yo mu mujyi yari yuzuyemo imirambo, cyane cyane iy’abana, abasaza, abakecuru, n’abagore.

Abagabo bari bakiriho, bari barashizwemo n’imbaraga, batagishobora kurwana. Nicyo cyatumye bahitamo kwijyana mu nkambi z’abasirikare b’abaroma, aho biciwe urw’agashinyaguro.

Ku italiki ya 20/7/70, izo ngabo zakomeje gukora za opertions zikomeye kuko zari zamenye ko hari abarwanyi b’intagondwa zo mu ishyaka ry’Abazeroti, zari zararahiye kuzarwanya Abaroma kugeza ku wanyuma.

Muri izo operations Abazeroti benshi barishwe, abarusimbutse bahungira mu buvumo bwa Massada, barangajwe imbere na Eliazar Ben Yair. Ingabo za Tito zagerageje kubakurikiranayo ariko ntizabageraho.

 

 

You may also like

Leave a Comment